Decyzja o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej to dla wielu osób początek drogi do finansowej wolności. Często jednak pojawia się poważna bariera emocjonalna i prawna: „Co stanie się z naszym wspólnym mieszkaniem?”, „Czy syndyk zabierze pensję mojego męża?”, „Czy żona odpowiada za moje długi?”.
Obawy o sytuację finansową drugiej połówki są całkowicie naturalne. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak ogłoszenie upadłości jednego z małżonków wpływa na majątek wspólny, do czego prawo ma syndyk i jak wygląda ochrona współmałżonka.
1. Co dzieje się z ustrojem majątkowym po ogłoszeniu upadłości?
Z chwilą ogłoszenia upadłości przez sąd (gdy między małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa) dochodzi do kluczowej zmiany: z mocy prawa powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa.
Co to oznacza w praktyce?
- Cały majątek wspólny małżonków wchodzi do tzw. masy upadłości.
- Syndyk przejmuje zarząd nad tym majątkiem, aby przeznaczyć go na spłatę wierzycieli.
- Od dnia ogłoszenia upadłości dochody współmałżonka (np. jego wynagrodzenie za pracę) są jego wyłącznym majątkiem i syndyk nie może ich zająć.
2. Wspólne mieszkanie, samochód i oszczędności – co zabierze syndyk?
To najtrudniejsza kwestia dla większości rodzin. Skoro majątek wspólny wchodzi do masy upadłości, syndyk ma prawo go spieniężyć.
Nieruchomości i samochody (lub inne ruchomości): Jeśli mieszkanie lub auto stanowiły majątek wspólny, zostaną one sprzedane przez syndyka w całości - a nie tylko w udziale należącym do upadłego.
3. Co przysługuje drugiemu małżonkowi?
Niezgłaszający upadłości małżonek nie zostaje całkowicie bez niczego. Zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 3 ustawy Prawo upadłościowe – małżonek może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe.
3. Rozdzielność majątkowa przed upadłością – czy chroni majątek?
Wielu dłużników próbuje tuż przed złożeniem wniosku o upadłość podpisać z małżonkiem intercyzę lub dokonać podziału majątku u notariusza. Czy to skuteczna metoda?
Niestety, prawo zabezpiecza wierzycieli przed takimi działaniami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, jeśli:
- Ustanowienie rozdzielności majątkowej na podstawie orzeczenia sądu w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, chyba że pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 125 ustawy Prawo upadłościowe).
- Ustanowienie rozdzielności majątkowej umową majątkową jest bezskuteczne, gdy umowa została zawarta na dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.